برای نرسیدن به تاریکی
هر وقت حالم بد است، فیلم «فارست گامپ» ساخته‌ی رابرت زمکیس را با بازیِ تام هنکس می‌بینم. و این روزها بیشتر از همیشه. این بار اما بیشتر از آنکه فیلم ببینم، انگار نشسته‌ام به تماشای خودِ زندگی. تصویر خودم را در آن می‌بینم:
«مردی خسته که روزهایش را میان خانه و بیمارستان، میان راهروهای سرد و درهای بسته‌ی آی‌سی‌یو، میان صدای تلفن و صدای دستگاه‌ها، و بیشتر از همه، کنار تخت پدرش گم کرده است.» فارست را این روزها بهتر می‌فهمم. او نابغه نبود، اما انگار یک حقیقتِ هولناک را بهتر از بسیاری از ما فهمیده بود: «زندگی را نمی‌شود با فهمیدن نجات داد؛ باید از آن عبور کرد.»
فارست را دوست دارم؛ چون دنیا هرچه بر سرش آورد، نتوانست قلبش را شبیه خودش کند. ما سال‌ها خیال می‌کنیم اگر دلیل همه‌چیز را بفهمیم، کمتر درد خواهیم کشید. اگر بدانیم چرا کسی رفت، چرا بیماری آمد، چرا دستی از دستمان جدا شد، چرا درست وقتی به آرامش نزدیک شده بودیم، زندگی زیر پایمان را خالی کرد، شاید بتوانیم با رنج کنار بیاییم. اما زندگی، این پیرِ بی‌رحم، هیچ‌وقت پاسخ نامه‌اش را به ما نمی‌دهد. فقط سؤال می‌پرسد. فارست می‌دود، بی‌آنکه بداند به کجا. و من حالا می‌فهمم چرا…
شاید دویدنِ او، شکلِ ساده‌ی یک فلسفه‌ی عمیق باشد: «وقتی نمی‌توانی چیزی را تغییر دهی، خودت را متوقف نکن.» گاهی آدم برای رسیدن نمی‌دود، برای نرسیدن به تاریکی می‌دود. برای اینکه اگر بایستد، تمام ترس‌هایی که پشت سرش گذاشته‌اند، به او برسند. من هم این روزها مدام در حرکتم؛ میانِ خانه و بیمارستان، میانِ راهرو و اتاق، میانِ امید و ترس، میانِ یک «خوب می‌شود» و هزار «اگر» که مثل موش‌های کور در ذهنم می‌لولند.
گاهی آدم راه می‌رود تا فکر نکند. گاهی می‌دود تا فرو نریزد. این روزها فهمیده‌ام امید همیشه یک پرچم بزرگ نیست که در باد برافراشته شود. گاهی امید، فقط یک جرقه‌ی کوچک است تهِ دل در یک اتاقِ تاریک؛ آن‌قدر کم‌نور که خودت هم نمی‌دانی واقعاً روشن است یا فقط خیال می‌کنی هنوز نوری باقی مانده. اما همان را هم با دو دستت پنهان می‌کنی تا باد خاموشش نکند. شاید برای همین است که این روزها «فارست گامپ» حالم را بهتر می‌کند. چون به من وعده نمی‌دهد همه‌چیز خوب خواهد شد. و این، شاید صادقانه‌ترین شکل امید باشد.
نمی‌گوید باران بند می‌آید؛ می‌گوید خیس شو، اما راه برو. نمی‌گوید آدم‌هایی که دوستشان داری همیشه می‌مانند؛ می‌گوید تا وقتی هستند، دوستشان داشته باش. نمی‌گوید زندگی عادلانه است؛ می‌گوید با همه‌ی بی‌رحمی‌اش، هنوز ارزشِ زیستن دارد. و شاید بزرگ‌ترین تراژدیِ انسان همین باشد: «ما دیر می‌فهمیم که قرار نبوده زندگی را شکست دهیم، قرار بوده در میانِ شکست‌هایش، خودمان را نبازیم.»
آدم شاید در هیچ سنی به اندازه‌ی لحظه‌ای که احتمالِ نبودنِ پدر را حس می‌کند، کودک نمی‌شود. شاید به همین دلیل است که این روزها، «فارست گامپ» را دوباره و دوباره می‌بینم تا یادم نرود که زندگی همیشه نجات‌مان نمی‌دهد. گاهی فقط به ما فرصت می‌دهد یک قدم دیگر برداریم. با قلبی شکسته،با چشم‌هایی خسته، با بغضی که راه گلو را بلد شده، با دستی که هنوز دست کسی را رها نکرده، و شاید همین یک قدم، آخرین شکلِ ایمان باشد. آخرین سنگرِ آدمی، پیش از آنکه تاریکی، تمام جهانش را ببلعد. «فارست گامپ» برای من قصه‌ی آدمی نیست که برنده شد. قصه‌ی آدمی‌ست که دنیا بارها چیزی از او گرفت، اما نتوانست آخرین دارایی‌اش را از او بگیرد: دلش را...
و شاید این روزها، من هم بیش از هر چیز به همین احتیاج دارم؛ به اینکه این بیمارستان، این راهروها، این شب‌های بی‌خوابی، این ترسِ لعنتی از فردا، قلبم را شبیه خودشان نکنند. گویی فارست دستی روی شانه‌ام می‌گذارد و آرام می‌گوید:
«ادامه بده…» نه‌چون می‌دانی پایان جاده کجاست؛ بلکه چون هنوز جاده تمام نشده است.
و شاید گاهی شجاعت، دویدن نیست. گاهی شجاعت، ماندن است. شاید تمام کاری که از دست آدم برمی‌آید، همین باشد: وقتی زندگی نمی‌گذارد کسی را نجات دهی، لااقل نگذار در تنهاییِ رنجش، تنها بماند. و من این روزها، هنوز مانده‌ام:
« ـــ پدر! من اینجا هستم،
کنار تو،
پشت این در،
کنار این تخت،
کنار همین امید کوچک و سمج…»
و تا وقتی هنوز در اعماقِ این دلِ خسته، چیزی هست که آرام می‌گوید: «شاید…» من هم می‌مانم. چون شاید زندگی، در نهایت، چیزی جز همین نباشد: یک «شایدِ» کوچک، که آدم با تمام جانش نمی‌گذارد بمیرد…
