Skip to main content

به دخترِ جوانی که بخاطر کم خونی در بخش مراقبت‌های ویژه در حالِ مرگ است، برای سومین بار خون تزریق می‌کنند اما او روز بعد همچنان بخاطر کم خونی در حال اغما است. چه اتفاقی افتاده؟
کسی نمی‌داند. کار به جایی می‌رسد که سازمان انتقال خون ایران با بسیاری از مراکز خونِ جهان تماس می‌گیرد و متوجه رازی عجیب می‌شوند: «این بیمار به خونی از گروهِ(o) نیاز دارد که در هیچ کشوری موجود نیست!»

این مضمونِ اصلیِ مستندِ تکان‌دهنده، عجیب و عاطفیِ «خونِ طلایی آمنه» ساختهٔ حبیب احمدزاده است. فیلم دربارهْ یک دخترِ جوانِ بوشهری است که تازه در کنکور قبول شده و آمادهٔ رفتن به دانشگاه است. اما او بدون هیچ علت خاصی حالش بد می‌شود و آزمایش‌ها تایید می‌کنند که دچار کم خونی است. پزشکان به بیمار خون تزریق می‌کنند. اما او روز بعد دوباره به کُما می‌رود. آزمایش‌های بعدی نشان می‌دهد بدن به‌خون نیاز دارد! دوباره به او از همان گروه خونی، تزریقِ می‌کنند اما روز بعد حالِ بیمار بدتر شده و کمبودِ خون دارد!

دختر بیچاره در حالِ جان دادن است، بدنش به خونِ “o”ی منفی نیاز دارد و آن بخش از خانواده و اقوامِ دور و نزدیکش هم که چنین گروه خونی دارند، خون‌شان با بدنِ آمنه سازگار نیست. همه به تکاپو می‌افتند که چه کنند تا جانِ این دختر را نجات دهند؟ تماس‌ مرکز انتقال خون، با مراکز درمانی دنیا نشان می‌دهد که این خون در هیچ کشوری موجود نیست و تنها کم‌تر از انگشتانِ یک دست در جهان وجود دارد. آمارها تایید می‌کنند که در هر یک میلیارد جمعیت، تنها شش نفر این گروهِ خونی را دارند، پاره‌ای کشورها، کم‌تر از انگشتانِ یک دست! در بعضی کشورها فقط یک نفر!

چه مصیبتِ هولناکی! گروهِ کثیری از انسان‌ها و پزشکانِ دلسوز برای پیدا کردنِ این گروه خونی بسیج می‌شوند. آیا راه نجاتی وجود دارد؟ آن‌ها امیدوارند اگر بتوانند این خون را از یک مرکزِ درمانی در دنیا بگیرند و از سدِ تحریم‌ها بگذرند، بتوانند جانِ بیمار را نجات دهند. فیلم با نمای یک حیاط قدیمی از بالا و یک صندلی خالی آغاز می‌شود دوربین آرام به سمتِ صندلی می‌رود. مردی از پشت تصویر وارد می‌‌شود و آنجا می‌نشیند تا بگوید قرار است چه قصه‌ای را بشنویم، او پدرِ این دختر است. از گوشهٔ کادر پازل‌هایی کنار هم قرار می‌گیرند تا تصویری را به ما نشان دهند اما پازل کامل نمی‌شود و تیتراژ آغاز می‌شود. انگار بخش‌هایی از این پازل باید تا انتهای فیلم با تعلیقِ بسیار توسط خانواده و پزشکان ایرانی، ادامه پیدا کند تا ما بدانیم قصه به کجا ختم می‌شود. پدر آمنه با لبخندی جلوی دوربین می‌گوید: «کاش آمنه الان خودش اینجا بود و دربارهٔ قبولی کنکور و دانشگاه برایتان می‌گفت.» آیا فیلم درباره ادامهٔ تحصیلِ دانشگاهیِ یک دختر از دیارِ محروم جنوب است؟ دوباره صحنه کات می‌شود به پازلی که تا نیمه پر می‌شود و زنی که مادر آمنه است، با ما حرف می‌زند. متوجه می‌شویم که این دختر ابتدا برای ثبتِ نامِ دانشگاه، نیاز به آزمایش‌ خون داشته، دو روز بعد، نتیجه آزمایش تایید می‌کند که او دچارِ کم‌خونی است و باید به متخصص مراجعه کند. آزمایش‌های او نشانه‌ای از هیچ بیماری را تایید نمی‌کند، به همین خاطر، پزشک برای مشکلِ کم خونی آمنه، مقداری قرص و آمپول می‌نویسد که دختر حالش تاحدی بهبود پیدا می‌کند اما بعداز چند روز شرایط وخیم‌تر از قبل می‌شود. پزشکان از او آزمایشِ مغزِ استخوان می‌گیرند، تشخیص‌های جدید هم نشان می‌دهد که او داروهای قبلی را نباید بخورد چون در بدنش هیچ نشانی از بیماری ندارد، فقط کم خونی دارد!

آمنه مصرفِ داروهای خون‌ساز را قطع می‌کند اما حالِ بدِ او، و تپش قلبش ادامه دارد و به ناچار دوباره مصرفِ همان داروها را ادامه می‌دهد. به فاصلهٔ یکی دو روز، شرایطِ بیمار دوباره بحرانی می‌شود. این یک موقعیت دراماتیک واقعی است. همه می‌خواهند بدانند چه اتفاقی افتاده و چرا خون‌های تزریق‌شده نجات‌بخش نیستند. دکتر دیگری مشکلِ آمنه را تیروئید تشخیص می‌دهد و داروهایی تجویز می‌کند که بیمار با مصرف آن، از شدت بی‌حالی، روی زمین می‌افتد و از اینجا به بعد تزریق‌های انواعِ خونِ (o)ی منفی همچنان ادامه پیدا می‌کند و بیمار به حالتِ مرگ می‌افتد. بیش از هشتاد نفر از افراد خانواده و دوست و آشنا برای اهدای خون مراجعه می‌کنند اما مشخص می‌شود که بدن با این خون‌ها سازگاری ندارد. بدتر از همه این که خون‌هایی هم که به او تزریق می‌شده، بدن به عنوانِ دشمن، به این خون‌ها حمله می‌کرده و آن‌ها را از بین می‌برده! با این اتفاق، آمنه مقداری از خون اصلی‌اش را هم از دست می‌داده و ضعیف‌تر می‌شده.

پیگیری‌ها نشان می‌دهد مشکل او خونِ بسیار نادری از گروهِ o به نام «خون طلایی» است که در ایران، فقط یک خواهر و برادر آن را داشته‌اند که یکی از آن‌ها فوت کرده و آن عضو دیگر هم ‌مسن است و خونش ارزش تزریق ندارد. از طریقِ دکتر مقدم رئیسِ انتقال خون، که پزشکی دلسوز و انسان‌دوست است، پیگیری با مراکزِ خونِ جهان ادامه دارد. دونفر در آفریقای جنوبی پیدا می‌شوند که رساندنِ خون‌شان به ایران مشکل است، یک نفر هم در ایرلند، اما او هم پیر شده و ذخیره‌ای از خونش موجود نیست. برزیل و استرالیا هم فقط یک نمونهٔ فریز شده دارند که حاضر به اهدا نیستند. در روز هشتم تلاش‌های سازمان به نتیجه می‌رسد و یک اسپانیایی که در منطقهٔ باسک در صد کیلومتریِ مرکز انتقال خون زندگی می‌کرده با پیگیریِ یک پزشکِ اسپانیایی، خودش را به مرکزِ انتقالِ خونِ بارسلون می‌رساند. او دو کیسه خون برای نجاتِ آمنه اهدا می‌کند، حالا با توجه به تحریم‌ها، مشکلِ انتقالِ خونی در پیش است که ۴۸ ساعت بعد دیگر هیچ خاصیتی ندارد.

فیلم را باید ببینید تا تعلیق آن را حس کنید. اینجا دیگر با یک فیلم مستند طرف نیستیم چون از یک ماجرای پزشکی فراتر می‌رود و به مفهومِ همبستگیِ انسانی می‌رسد. اینجا دیگر قهرمانِ فیلم صرفاً آمنه نیست؛ چون در طول فیلم جز تیتراژ پایانی، تصویری از او نمی‌بینیم. اینجا فیلم از پزشکانی می‌گوید که تسلیم نمی‌شوند، خانواده‌ای که امیدشان را از دست نمی‌دهند و انسان‌هایی در نقاط مختلف جهان، برای نجات جانِ فردی ناشناس تلاش می‌کنند. این همان چیزی است که یک مستند را از گزارش یک واقعه فراتر می‌برد. این فیلم قبل از آن که دربارهٔ آمنه باشد، دربارهٔ انسان‌هایی مثلِ «دکتر مقدم» و پاره‌ای از کشورهایی مثلِ اسپانیا است که برای نجاتِ جانِ یک بیمار به آب و آتش می‌زنند. احمدزاده در فیلمش صحنه‌ای دارد که برای دیدار با پزشک اسپانیایی، با کوله پشتی در خیابان‌های بارسلون، شاهد جنب و جوش و سرخوشیِ مردم و نوازندگانِ خیابانی است، او با نشان دادنِ این شور و حال، تلاش می‌کند با یک فاصله‌گذاری، مرهمی بر قلبِ تماشاگر بگذارد.

فیلم با ریتمی پُر از تعلیق، قصه را از زبانِ راویان مختلف، مثلِ خانوادهٔ آمنه که ما از چهره‌شان نمی‌توانیم پایانِ ماجرا را حدس بزنیم، جلو می‌برد و تلاش می‌کند تماشاگر را با امید همراه کند. هرچند در لحظاتِ پایانی، با هپی‌اند تمام نمی‌شود…