گزارشی از آغازِ جشنواره فیلمهای مستند در تورنتویِ کانادا. با نزدیک شدن به آغاز جشنواره هات داکس ۲۰۲۶ و بازگشتِ صداهای مستند به تورنتو، چشمهای علاقمندان به فیلمهای مستند، به این شهر خیره شده است. گویی بار دیگر تورنتو دارد به یکی از نقاط کلیدیِ سینمای مستند جهان تبدیل میشود؛ جایی که فیلمها نهفقط روایت میکنند، بلکه مرزهای فرم، سیاست و حافظه جمعی را نیز به چالش میکشند. امسال، ترکیبی از آثار کشفشده در جشنوارههای معتبر و نخستین نمایشهای مورد انتظار، نوید برنامهای متنوع و چندلایه را میدهد.
بسیاری از فیلمهای امسال پیشتر در ساندنس و ایدفا درخشیدهاند و اکنون با پشتوانهی نقدهای مثبت به تورنتو قدم میگذارند. در میان این نامها، فیلمِ To Hold a Mountain. برندهی جایزهی بزرگِ هیئتِ داورانِ ساندنس، با رویکردی شاعرانه و در عینحال سیاسی، به رابطه انسان و سرزمین میپردازد.
در میانِ نامها، حضورِ فیلمسازانِ ایرانی نیز قابل توجه است. آثاری چون Venishig Tracks, و A War of Woman با نگاهی انسانی و در بسترهای اجتماعیِ پیچیده، روایتهایی از مقاومت و هویت را پیش میکشند و درامتدادِ صدایی هستند که در سینمای مستند ایران و دیاسپورا حضوری مداوم و تأثیرگذار دارند.
American Doctor’
آثاری چون American Doctor، Jaripeo Barbara Forever و هر یک از زاویهای متفاوت به تجربههای فردی و جمعی میپردازند، از پرترههای شخصی تا بازنماییهای فرهنگی. در سوی دیگر، فیلمهایی مانند A Fox Under a Pink Moon که در ایدفا تحسینشده است، نشاندهندهی گرایشِ جشنواره به آثاری است که فرم را همسنگِ محتوا میبینند و مرزهای مستند را گسترش میدهند.
سال گذشته پیش از شروع جشنواره، با خروج حسین کوریمبوی کارگردانِ صاحبنامِ مستند و ده برنامه نویسِ آن، جشنواره روزهای ناآرامی را تجربه کرد، ضمن این که در مراسمِ اهدای جوایز هیچ رسانهای به دلیل ظرفیت محدود دعوت نشده بود، باید دید کیفیت و نحوهی برگزاری امسالِ جشنواره چگونه خواهد بود.
